Rue de Paris, temps de pluie (1877) – Gustave Caillebotte

Van onze redactie
   

Dit schilderij van Parijs op een regenachtige dag in 1877 is geschilderd door Gustave Caillebotte (1848-1894). De kunstenaar had zich vooral toegelegd op straattaferelen. Zijn schilderijen laten zien wat een wandelaar allemaal kan tegenkomen in het moderne Parijs van stadsarchitect Hausmann. Caillebotte trok op met de impressionisten en verzamelde als één van de eersten hun werk. Veel werk wat hij van hen heeft gekocht, meestal vlak nadat het gemaakt was, vormt de basis van Musée d'Orsay te Parijs.

Gustave Caillebotte, Rue de Paris, temps de pluie (Paris Street in Rainy Weather), 1877, olieverf op doek, 212 x 276 cm, The Art Institute of Chicago
Gustave Caillebotte, Rue de Paris, temps de pluie (Paris Street in Rainy Weather), 1877, olieverf op doek, 212 x 276 cm, The Art Institute of Chicago

Net als Edgar Degas, was Caillebotte beïnvloed door de fotografie, en dan vooral door de nieuwe compositorische mogelijkheden, welke dit toen nog nieuwe medium had laten zien. In dit schilderij is dat goed te zien. De man helemaal rechts is voor de helft afgesneden, samen met een deel van zijn paraplu. Het echtpaar dat naar ons toe komt lopen is afgesneden vlak boven hun voeten. Nu zijn we dit al helemaal gewend door het maken van huis, tuin en keukenkiekjes te maken, maar omstreeks 1878 was dit behoorlijk vernieuwend.
Het tafereel speelt zich af in de winter bij een regenachtige dag, op een van de stervormige kruispunten van Hausmann's vernieuwde stadsarchitectuur. Caillebotte wordt meestal gerekend tot het impressionisme, maar dit schilderij ademt toch een heel andere sfeer, dan die van Renoir. De impressionisten maakten het eigentijdse moderne leven tot het onderwerp van hun schilderkunst, en Renoir deed dat door gezellige lunches, levendige dansfeesten en ontspannende roeitochtjes weer te geven in heldere kleuren. Caillebotte laat een andere - minder vrolijke - kant van het moderne stadsleven zien, de grauwheid van een winterse dag als het regent. In dit schilderij overheerst de somberte en de eentonigheid van mensen, de stenen huizenblokken en grijze kinderhoofdjes van de straat, iedereen hetzelfde gekleed, met dezelfde grijze paraplu, terwijl men door het druilerige weer sjokt. 
De impressionisten, met Monet aan kop, gaven ook de weersgesteldheid, de sfeer en lichtval van een vluchtig moment weer en in die zin past dit schilderij inderdaad goed in de opvattingen van het impressionisme. Maar het schilderij mist het schetsmatige karakter, dat gekenmerkt wordt door het schilderen in losse toetsen, van het werk van zowel Monet als Renoir. Het tafereel heeft eerder de stijfheid van het werk van de naturalisten, welke bij de totstandkoming van hun werk gebruik maakten van de fotografie. Caillebotte zijn werk zweeft daarom ergens tussen het impressionisme en het laat negentiende-eeuwse naturalisme.
We kijken in Rue de Paris, temps de pluie een beetje van boven op de straat, dit zogenaamde vogelvluchtperspectief, werd door de avant-gardekunstenaars uit de tweede helft van de negentiende eeuw graag toegepast. Men had het afgekeken van de Japanse prentkunst, die op dat moment erg populair was in Parijs. Het toont de vooruitstrevende intenties van Caillebotte. Zie in dit verband ook zijn schilderij Les raboteurs de parquet uit 1875.