De vrijheid leidt het volk (1830) - Eugène Delacroix

Van onze redactie
      

Dit schilderij van Eugène Delacroix zorgde voor de nodige ophef tijdens de Salontentoonstelling van Parijs in 1831. Het heeft de drie dagen durende Julirevolutie van 1830 als onderwerp. Het schilderij is intussen uitgegroeid tot nationaal symbool van Frankrijk en wordt gekoesterd als één van de absolute topstukken van museum het Louvre te Parijs.

Eugène Delacroix (1798-1863), De vrijheid leidt het volk, 1830, olieverf op doek, 260 x 325 cm, Musée du Louvre, Parijs
Eugène Delacroix (1798-1863), De vrijheid leidt het volk, 1830, olieverf op doek, 260 x 325 cm, Musée du Louvre, Parijs

We zien de naakte allegorische figuur van Marianne, welke de vrijheid (liberté) personifieert. In haar rechterhand houdt ze de Franse driekleurige revolutievlag en in haar andere hand een musket. Samen met revolutionairen klimt ze over de resten van een barricade, welke bedoeld was om de troepen van koning Charles X tegen te houden. We zien rechtsonder het lijk van een soldaat van het Koninklijke leger en linksonder in een gescheurd wit hemd, het lijk van een voor de revolutie gesneuvelde arbeider. De revolutie welke zich voltrok op 27, 28 en 29 juli 1830, dagen die in Frankrijk 'Les Trois Glorieuses' worden genoemd had het beoogde resultaat, want Karel X trad af. Hij wordt opgevolgd door Louis-Philippe, een neef van de koning, die wel door de burgers werd geaccepteerd, daarom werd hij de burgerkoning genoemd. Het was de start van de 'Julimonarchie'. Koning Louis-Philippe bleef aan tot 1848, het jaar dat in Frankrijk opnieuw een revolutie uitbrak.
De vrijheid leidt het volk (Franse titel: La liberté guidant le peuple) is geschilderd in de stijl van de romantiek en is een uniek stuk binnen het oeuvre van Delacroix. Op de eerste plaats omdat het schilderij verslag doet van een - in zijn tijd - hedendaagse gebeurtenis. Op de tweede plaats, omdat de allegorische figuur van Marianne gewoon opgenomen is in de groep van opstandelingen. In een klassiek - volgens de regels gecomponeerd schilderij in de stijl van het neoclassicisme - zou ze wellicht boven het tafereel zweven, om zodoende aan te geven, dat ze niet een gewone sterveling is, maar een symbolische personificatie. In dit schilderij is Marianne echter een doodgewone vrouw, met rode wangen van opwinding, stevige gespierde armen en ontbloot bovenlijf met grote borsten. Zij is niet de gangbare onsterfelijke allegorische figuur, proportioneel ideaal gestileerd naar het schoonheidsideaal van de klassieke oudheid. Zij oogt eerder als een gewone vrouw van vlees en bloed. Dit zorgde voor de nodige consternatie onder het publiek en de critici van de Salon. Ze werd onder meer vergeleken met een hoer, anderen noemden haar een viswijf. Maar anderen waren enthousiast omdat Delacroix een vernieuwende manier leek te hebben bedacht om een allegorische voorstelling te maken.