Portret van Paolina Borghese als Venus (1804-08) - Antonio Canova

Van onze redactie
    

Dit is een portret in marmer van de zus van Napoleon, Paolina Borghese, de vrouw van de Italiaanse prins Camilio Borghese, die in haar tijd gold als een adembenemende schoonheid. Het is gemaakt door de Italiaanse beeldhouwer Antonio Canova in de stijl van het neoclassicisme.

Antonio Canova, Paolina Borghese als Venus (Venus Victrix), 1804-08, marmer, 160 (h) x 200 (b) cm, Galleria Borghese, Rome
Antonio Canova, Paolina Borghese als Venus (Venus Victrix), 1804-08, marmer, 160 (h) x 200 (b) cm, Galleria Borghese, Rome

Paolina Borghese is afgebeeld als Venus Victrix, Venus als overwinnaar. Ze ligt op een antiek Romeins ligbed en heeft een appel in haar linkerhand. Deze verwijst naar de beroemde appel, die in een bekend mythologisch verhaal de prijs was die Venus ontving, nadat ze als mooiste was gekozen bij een schoonheidswedstrijd, waaraan behalve zijzelf twee andere godinnen, Juno en Minerva, deelnamen.
Op verzoek van Paolona Borghese zelf, was er voor gekozen was om haar hier in de rol van Venus - de godin van de liefde en de schoonheid - te portretteren, waardoor het beeld onvermijdelijk een hoog blootgehalte kreeg. Maar dat paste goed bij de persoonlijkheid en levenswandel van Borghese, die bekend stond als een flirt, die sociale fatsoensnormen en conventies gewend was te tarten.
Sinds de renaissance was het al gewoon om iemand te portretteren in de gedaante of rol van een personage uit de mythologie, om zo een bepaalde eigenschap of een specifieke deugd van de geportretteerde te onderstrepen aan de hand de gekozen mythologische figuur, die symbool stond voor deze deugd. In dit geval de uiterlijke schoonheid van Borghese. In het beeld slaagt Canova er in om zowel een goedlijkend portret van haar te maken als een geïdealiseerd naakt, dat verwant is aan de stijl van de beelden uit de klassieke oudheid. Een belangrijk streven van de neoclassicistische beeldhouwkunst was om de schoonheid, juiste proporties en eenvoud van de klassieke beeldhouwkunst te evenaren, dan wel te overtreffen.
Het Portret van Paolina Borghese als Venus bezit de waardigheid en de onsterfelijkheid van een godin uit de mythologie en tegelijkertijd de verleidelijke erotische uitstraling van een mooie vrouw van vlees en bloed. Deze intrigerende maar getemde dualiteit heeft dit beeld van Canova wellicht gemaakt tot één van de iconische beelden uit de kunstgeschiedenis.