Arte Povera

Plastic, groenten, textiel en levende dieren

Van onze redactie
 
De term 'arte povera' werd geïntroduceerd door curator en kunstcriticus Germano Celant in 1967. Letterlijk vertaald betekent dit ‘armoedige kunst’. Celant bedacht het voor een groep overwegend Italiaanse kunstenaars, waar hij sinds vijf jaar mee werkte, waaronder de kunstenaars Giovanni Anselmo, Mario Merz, Giuseppe Penone en Michelangelo Pistoletto.

Giovanni Anselmo, Zonder titel, 1968
Giovanni Anselmo, Zonder titel, 1968

De benaming ‘armoedig’ verwijst in de eerste plaats naar het materiaal, dat arte povera kunstenaars voor hun kunstwerken gebruiken. De materialen die ze hanteren, wijken af van de gebruikelijke materialen binnen de beeldende kunst. Zo wordt er onder meer gebruik gemaakt van was, textiel, graniet, verguld brons, groenten, plastic en levende dieren. De kunstwerken lopen uiteen van performances tot installaties en assemblages. Assemblages zijn driedimensionale kunstwerken, die samengesteld zijn uit verschillende materialen en componenten.

Niet al het materiaal dat de arte povera kunstenaars gebruikten was armoedig. De benaming verwijst dan ook niet alleen naar de materie. De kunstenaars reageren voor alles op de tijdgeest waarin ze leven. Een tijd van welvaart en een groeiende economie, waarin de kunstwereld vercommercialiseert. De gevolgen van de materiële verrijking zien de kunstenaars als de verarming van de maatschappij. Celant geeft nog een andere betekenis aan het woord ‘povera’. Hij stelt in zijn manifest Arte Povera: notities voor een guerrillastrijd, dat het werk ‘arm’ wordt, doordat het zich losmaakt van traditionele associaties. De kunstwerken bestaan uit uitzonderlijke samenstellingen van verschillende materialen, die als metafoor dienen voor haast conceptuele tegenstellingen als verleden en heden, natuur en cultuur, en kunst en leven. Anselmo combineert in een assemblage een granietblok met een krop sla, en maakt zo binnen een werk de zwaartekracht en het verval zichtbaar, zie afbeelding. Een voorbeeld van een maatschappijkritisch kunstwerk van de arte povera is de installatie Venus of Rags van Pistoletto.
 

Verwantschap met andere stijlen en stromingen

De beweging 'arte povera' is Italiaans van oorsprong. Maar de beweging heeft veel gemeen met het werk van tijdgenoten uit andere landen, die niet tot de arte povera behoren. Bewegingen zoals Fluxus, neo-dada en body art en het werk van bekende kunstenaars als Joseph Beuys en de Britse beeldhouwer Anish Kapoor, vertoont stilistische en inhoudelijke overeenkomsten met het werk van de arte povera kunstenaars. In 1969, vlak nadat arte povera bekendheid had gekregen door Celant, werden de kunstwerken van arte povera daarom meteen getoond op internationale tentoonstellingen tussen kunstwerken van de conceptuele kunst en proceskunst.