Willem de Kooning (1904-1997)

De kunstschilder die wereldfaam verwierf met zijn action painting

Van onze redactie
 
De Nederlands- Amerikaanse kunstschilder Willem de Kooning is vooral beroemd vanwege zijn indringende serie schilderijen van vrouwen, die hij in de vroege jaren vijftig vervaardigde. Zijn werk wordt meestal gerekend tot de abstracte schilderkunst, hoewel hij lange tijd de herkenbare (vrouw)figuur in zijn werk liet terugkomen. Een ander hoofdthema in het werk van De Kooning is het landschap.

Willem de Kooning, Woman I, 1950-1952, olieverf op doek, 193 x 127 cm, New York, The Museum of Modern Art
Willem de Kooning, Woman I, 1950-1952, olieverf op doek, 193 x 127 cm, New York, The Museum of Modern Art

De kunstenaar werd in 1904 in Rotterdam geboren. Van 1916 tot 1920 werkte hij voor een kunsthandel. ’s Avonds volgde hij lessen aan de kunstacademie. In 1926 vertrok hij op illegale wijze, maar definitief naar Amerika. De eerste acht jaar in Amerika werkte hij als grafisch kunstenaar. Hij deelde zijn atelier met de uit Armenië afkomstige kunstenaar Arshile Gorky. In 1937 ontving hij een grote opdracht: het vervaardigen van een 27 meter lange muurschildering voor het Apothekerspaviljoen op de Wereldtentoonstelling in New York. In de late jaren dertig schilderde hij vrouwfiguren. Dit zou hij later, in het begin van de jaren vijftig, weer oppakken om tot zijn beroemde serie te komen.
In zijn beginperiode werkte De Kooning zowel realistisch als abstract. Maar hij ontwikkelde zijn stijl in de jaren veertig steeds verder in de richting van het abstract expressionisme. Zijn stijl kenmerkt zich door het grote schildergebaar, bruuske, spontane penseelstreken en soms haast agressief aandoende afbeeldingen. Deze stijlontwikkeling is goed zichtbaar in de serie vrouwen die hij portretteerde. De heftig neergezette figuren houden het midden tussen figuratie en abstractie. De vrouwen vormen aanleiding voor De Kooning om bezig te zijn met het proces van het schilderen.
 

Volledige abstractie

Na 1955 zweert hij alle figuratieve elementen af. In de jaren tachtig schilderde hij golvende lijnen en transparante vlakken. Het licht speelt een belangrijke rol in zijn werk. Hij past lichtere kleuren toe en vooral veel wit. Zijn composities worden geleidelijk aan serener van aard. Van 1959 tot 1977 nam hij deel aan de internationale overzichtstentoonstelling Documenta 2, 3 en 6 te Kassel. Naast het maken van schilderijen ontwierp hij decors voor het theater en gaf hij les aan het Black Mountain College, North Carolina en aan de School of Fine Arts in Yale.
De Kooning leed langdurig aan de ziekte van Alzheimer. De schilderijen die hij in de periode van zijn ziekte, maakte zijn daarom omstreden. Hij schilderde tot aan zijn dood in 1989. De Kooning wordt naast de acht jaar oudere Jackson Pollock beschouwd als de belangrijkste schilder van het abstract expressionisme. Door zijn spontane manier van werken met een groot gebaar, wordt hij vooral beschouwd als een belangrijk vertegenwoordiger van de zogenaamde action painting binnen deze schilderstijl, welke bloeide vanaf het midden van de jaren veertig tot het einde van de jaren vijftig van de vorige eeuw.