Rodin (1840-1917)

Auguste Rodin, De denker, 1880, brons, 68 cm hoog, Burrel collectie, Glasgow, UK.
Auguste Rodin, De denker, 1880, brons, 68 cm hoog, Burrel collectie, Glasgow, UK.

Van onze redactie

De sculpturen van beeldhouwer Auguste Rodin zijn zo levensecht, dat hij er meerdere malen van beschuldigd werd dat hij een levend model zou hebben gebruikt voor zijn afgietsels. De naturalistische weergave van zijn mensfiguren, benadert voor het oog inderdaad de werkelijkheid. Toch is de werkwijze van Rodin in zijn tijd, de tijd van het impressionisme, niet revolutionair te noemen. Maar zijn figuren bezitten een indringende emotionaliteit en levendigheid, waar niet zomaar aan voorbij kan worden gegaan.

De in Parijs geboren Rodin is al sinds zijn zeventiende levensjaar een gepassioneerd beeldhouwer. Overdag werkt hij als stukadoor en modelleert hij vormen in opdracht voor monumenten, die door stadsarchitect Haussmann gebruikt worden voor de verfraaiing van Parijs. ’s Nachts vindt hij pas tijd om te werken aan zijn eigen beeldhouwwerken. Hij doet in deze vroege fase van zijn carrière met zijn werk mee aan een competitie om deel te mogen nemen aan de Salon, de belangrijke tentoonstelling op kunstgebied welke jaarlijks in Parijs plaatsvindt, maar hij wordt hiervoor afgewezen.

Onder de indruk van Rafaël en Michelangelo

Vervolgens verricht hij een aantal jaren decoratiewerk bij verschillende kunstenaars in België, voornamelijk bij de Franse schilder en beeldhouwer Louis Carrier-Belleuse. Het werk dat hij in die periode produceert, is vooral van belang voor de vergroting van zijn ambachtelijke vaardigheden. Maar het echte werk, waar hij zo beroemd door geworden is, begint pas na zijn bezoek aan Italië in 1875. Daar raakt hij diep onder de indruk van de Sixtijnse Kapel en de werken van de grote meesters van de renaissance Rafaël en Michelangelo. Hij ervaart het als een bevrijding en hij kan de academische stijl, welke hij gewend was, loslaten. Het inspireert hem tot een nieuwe benadering van zijn werk in zijn atelier. Zijn modellen moeten niet meer statisch poseren, maar zich voortbewegen in de ruimte. Ook zijn carrière komt op gang, vooral door een schandaal dat zich voordeed, toen hij er van verdacht werd een menselijk afgietsel te hebben vervaardigd. Door foto’s te tonen van zijn naakte model valt de verdenking uiteindelijk van hem af. Daarbij wordt hij gesteund door een petitie van prominente politici, dichters en schrijvers. Voor de kunstenaar was de aanklacht bijzonder frustrerend, maar tegelijkertijd werkte de naamsbekendheid, die het hem opleverde, in zijn voordeel.
 

De hellepoort voor het Musée des Arts Décoratifs

Auguste Rodin, De gedachte (Camille Claudel), 1886, marmer, 75 x 43 x 46 cm, Musée d’Orsay, Parijs.
Auguste Rodin, De gedachte (Camille Claudel), 1886, marmer, 75 x 43 x 46 cm, Musée d’Orsay, Parijs.

Dezelfde groep supporters zorgt er voor, ook weer middels een petitie, dat Rodin in 1880 zijn belangrijkste opdracht ontvangt. De regering vraagt hem een gebeeldhouwde deur te vervaardigen voor het Musée des Arts Décoratifs in Parijs. Het thema moet de Divina Commedia van Dante zijn, een beroemd middeleeuwse gedicht. Hij zal bijna veertig jaar aan zijn ambitieuze Hellepoort werken, maar het nooit voltooien. 
Rodin werkte veel met afgietsels. Hij modelleerde in klei, maakte hier met gips een mal van en goot het vervolgens af in brons. De kunstenaar wordt echter ook bewonderd vanwege zijn sculpturen van marmer. Geïnspireerd door de onvoltooide werken van Michelangelo, combineerde hij gladde, gepolijste vormen en het nog ruwe onbewerkte marmer binnen één sculptuur. Dit is goed te zien in De Gedachte, het portret van zijn geliefde Camille Claudel, uit 1886 (zie afbeelding). Deze manier van materiaalbehandeling is een belangrijke stap in de geschiedenis van de beeldhouwkunst. Hier is niet langer alleen de figuratie belangrijk, maar ook de zeggingskracht van het gebruikte materiaal. Vanwege de combinatie van de genoemde emotionaliteit van zijn werk en dergelijke materiaalexperimenten kan Rodin ook gezien worden als een expressionist avant la lettre.