Joseph Beuys (1921 – 1986)

Gered door de Tartaren met vet en vilt

Van onze redactie
 
Over de invloedrijke Duitse kunstenaar Joseph Beuys bestaat een opmerkelijke mythe, die moet verklaren waarom hij zo veel met vet en vilt werkte. Het is een verhaal dat hij zelf vertelde over de Tartaren, die zijn leven redde nadat hij zou zijn neergestort met een jachtvliegtuig tijdens de oorlog.

Joseph Beuys, Dikke stoel, 1963, Hout, vet, metaal, 47 x 42 x 100 cm, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum, Beuys-blok, Hessische Kulturstiftung
Joseph Beuys, Dikke stoel, 1963, Hout, vet, metaal, 47 x 42 x 100 cm, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum, Beuys-blok, Hessische Kulturstiftung

Toen Beuys in militaire dienst fungeerde als straaljagerpiloot, zou hij zijn neergestort en ernstig gewond zijn geraakt. Hij zou gevonden zijn door Tartaren, die hem voor de dood behoeden door hem te wikkelen in vet en vilt. Deze materialen speelden later een grote rol in het werk van de kunstenaar. Na de oorlog koos hij voor het kunstenaarsbestaan. Hij studeerde van 1947 tot 1951 aan de kunstacademie van Düsseldorf. Aan dezelfde academie zou hij van 1961 tot 1972 doceren in het vak monumentale beeldhouwkunst.
In 1962 voegde hij zich bij de Fluxus beweging, samen met Nam June Paik en George Maciunas. Hij begon vanaf 1963 performances te geven, waarbij hij vet, vilt en dode hazen gebruikte. In zijn opmerkelijke materiaalkeuze stond hij niet alleen, ook de kunstenaars van de Italiaanse stroming arte povera pasten in dezelfde periode graag natuurlijke materialen toe. Beuys liet daarnaast mystieke rituelen in zijn performances terugkomen, geïnspireerd op mythologie en religie en zijn werk had ook een politieke boodschap. In 1967 richtte hij enkele verenigingen op. Het belangrijkste doel daarvan was om creativiteit te bevorderen in het dagelijkse leven, voor iedereen. Zoals meer Fluxuskunstenaars wilde hij kunst en leven met elkaar verenigen. En Beuys verkondigde de boodschap dat iedereen een kunstenaar is. In 1972 kwam hij in conflict met de autoriteiten over zijn manier van lesgeven op de academie. Hij werd ontslagen, met studentenstakingen en protesten als gevolg. Het bijzonder brede oeuvre van Beuys bevat analyses van natuurlijke processen, gevat in tekeningen, maar ook beeldhouwwerken, (documentatie van) happenings, installaties, environments en zogenaamde 'sociale beeldhouwkunst'. Beuys vatte zijn kunstenaarschap bijzonder ruim op, hij was schepper, leermeester, profeet en (kunst)theoreticus.